|
گذري در تخت جمشيد ، عظمت و غرور ملي |
|
|
|
نوشته شده توسط مدير سايت
|
|
|
|
![images/20060325/jamshid.jpghspace=10src=http://www.jamejamonline.ir/images/20060325/jamshid.jpg]() مجموعه كهن و تاريخي تخت جمشيد به عنوان خاستگاه تاريخ و تمدن كهن پارسي همچنان بر دامنهكوه رحمت استوار و سترگ ايستادهاست و ياد آور عظمت و غرور ملي ايرانيان است.
اين بناي كهن كه در فهرست آثار و ميراث فرهنگي بينالمللي به ثبت رسيده و سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري و همچنين يونسكو بر آن نظارت دارند، هر سال پذيراي هزاران نفر از دوستداران ميراث كهن ايراني ، ميهمانان نوروزي و علاقه مندان به تاريخ و تمدن پارسي است.
|
بر اساس آمارهاي موجود تخت جمشيد بعد از آرامگاه حافظ در شيراز دومين مكان تاريخي است كه گردشگران و ميهمانان از آن ديدن ميكنند.
مجموعه تاريخي تخت جمشيد مشتمل بر كاخهايي است كه در دوره پادشاهان ايران باستان بنا نهاده شده است و هر كدام از شاهان قسمتي از آن را بنا كردهاند و سرانجام اين بارگاه با عظمت به دست اسكندر مقدوني به آتش كشيده شد و از بين رفت، اما عظمت و شكوه آن همچنان ماندگار است.
تاريخ بناي تخت جمشيد به ۵۱۲سال قبل از ميلاد مسيح باز ميگردد و بر اساس آنچه در متون تاريخي آمده است ساخت اين مجموعه تاريخي كهن ۱۵۰سال به طول انجاميده است ، بناي تخت جمشيد را اعراب شهر پارسه و يونانيان پرسپوليس مينامند و اكنون نيز بسياري از گردشگران كه به ديدن تخت جمشيد ميشتابند آن را به نام پارسه يا پرسپوليس ميخوانند.
داريوش اول در سال ۵۱۸قبل از ميلاد بناي تخت جمشيد را آغاز كرد و تالار آپادانا و كاخ تچر را بنيان نهاد، اين دو كاخ كه هنوز قسمتهايي از آن بر جا مانده است، زيباترين بخش سنگي مجموعه تخت جمشيد است كه بيننده را مسحور عظمت و شكوه خود ميكند.
پس از داريوش خشايارشاه پسرش تالار هديش را در مجموعه كهن تخت جمشيد بنا نهاد و طرح تالار بزرگ صد ستون نيز در زمان همين شاه ايراني بنيان گذاشته شد.
اردشير اول ديگر شاه ايراني تالار صد ستون را تكميل ساخت كه از آن براي پذيرايي از ميهمانان و اقوام و ملل مختلف كه به تخت جمشيد ميآمدند استفاده ميشده است.
كاخ صد ستون بزرگترين كاخ و مجموعه سنگي تخت جمشيد است كه در زمان داريوش اول ساخته شده كه از آن به عنوان كاخ بار نيز نام برده شده است.
كاخ آپادانا نيز كه محل برگزاري جشنهاي نوروزي بوده با زيورآلات گرانبها و طلا آذينبندي شده بود كه در تهاجم اسكندر همه اين جواهرات به يغما رفت و اكنون بخشهايي از اين جواهرات در موزه ملي نگهداري ميشود.
كاخ آپادانا در محدودهاي كه ۳۶ستون دارد ساخته شده و ارتفاع هر ستون به حدود ۱۸متر ميرسد.
تالار شورا هم از بناهاي زيباي تخت جمشيد است كه از آن به عنوان تالار آيينه نيز نام بردهاند، ديوارهاي صاف و صيقلي اين تالار از ويژگيهاي شگرف آن است كه بيننده را متوجه عظمت و شكوه خود ميسازد.
برخي انگيزه اسكندر مقدوني از ويرانسازي تخت جمشيد را كينه توزي او نسبت به ايرانيان و تلافي ويراني شهر آتن به دست خشايارشاه ميدانند و برخي نيز به آتش كشيدن تخت جمشيد را يك پديده تصادمي و اتفاقي برميشمرند.
آسيبهايي كه به تخت جمشيد وارد شده تنها به زمان آتش سوزي آن محدود نميشود اين بناي كهن در دورانهاي بعد و حتي زمانهاي اخير نيز آسيبهاي فراوان ديده است.
از جمله نكات قابل توجه در ساخت تخت جمشيد آن است كه همه كساني كه در احداث اين بناي سنگي فعاليت ميكردهاند حقوق و دستمزد دريافت ميكردند، با كشف بيش از ۴۰هزار لوح گلي كه به عنوان اسناد تاريخي ساخت تخت جمشيد از آن ياد ميشود، معلوم شد سازندگان تخت جمشيد اعم از كارگران و استاد كاران و معماران همگي مزد دريافت كردهاند.
اين الواح گلي كه در نوع خود نوعي اسناد حسابداري به شمار ميآيند فرضيه ساخت تخت جمشيد با استفاده از بيگاري رعايا و كارگران يا آنچه در مورد اهرام مصر گفته ميشود را نقض كرد و معلوم شد همه كسانيكه در بناي تخت جمشيد نقش داشتهاند از روي رغبت و با دريافت مزد كار كردهاند.
علاوه بر كارگران و معماران ايراني كارگران مصري ، يوناني ، عيلامي و كارگراني از ساير ملل نيز در تخت جمشيد كار كردهاند، از اين رو معماري تخت جمشيد نيز نوعي معماري آميخته با هنر معماري مصر ، يونان و معماري ساير ملت هاست كه روح ايراني و پارسي درآن دميده شده است.
اين موضوع نشانگر آن است كه تخت جمشيد علاوه بر اينكه جايگاه تمدن ايراني و پارسي و آشتيدهنده ملتها و اقوام بوده است، خاستگاه عدالت و دادگري نيز بوده و هر كس ميتوانسته دراين مكان به دادخواهي بپردازد.
برخي از زنان و دختران نيز كه در ساخت بناي تخت جمشيد مشاركت كردهاند گندم ، گوشت و ساير غلات و اجناس به عنوان دستمزد دريافت كردهاند ، از اين رو پرداخت دستمزد فقط شامل مردان نميشده و زنان نيز در ساخت اين بناي كهن دستمزد دريافت كردهاند.
از جمله موارد ارزشمندي كه در تخت جمشيد به چشم ميخورد و قسمتهايي از آن بر جا مانده است، خطوط و كتيبههاي تخت جمشيد است، اين كتيبهها مردم را به رعايت قانون، پرستش اهورا مزذا دعوت كرده و همه چيز را در قدرت و عظمت اهوارا مزدا دانسته است.
خيرخواهي براي مردم و ملل، دعوت به صلح و قانون مداري و توجه به حقوق شهروندي نيز از جمله مواردي است كه از سنگ نوشتههاي تخت جمشيد استنتاج ميشود.
اين كتيبهها و الواح به زبانهاي پارسي و عيلامي نوشته شده و رد پايي از تاريخ و تمدن ملتهاي مختلف در آن ديده شده است.
مجموعه تاريخي تخت جمشيد كه وسعت آن بالغ بر ۱۲۵هزار متر مربع است، هزاران سال در زير خاك مدفون بوده و در سالهاي بعد قسمتهاي مهم آن از زير خاك بيرون ميآيد.
مدفون بودن تخت جمشيد اين فرصت را براي اين بناي كهن فراهم كرده است كه دست كم قسمتهاي مختلف آن از يورش باد و باران و فرسايش و همچنين از دست يغماگران تاريخ و تمدن ايراني و كساني كه با بيمبالاتي بر روي سنگ هاي تخت جمشيد كنده كاري و يادگاري نوشتهاند، مصون بماند.
|
